الشيخ رسول جعفريان
589
حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )
روايت احمد بن متيل قمى ، ابو جعفر ده وكيل در بغداد داشت كه نزديكترين آنها به وى ، حسين بن روح بود كه بعدها به عنوان نايب سوم از جانب حضرت ولى عصر عليه السّلام تعيين شد . « 1 » از ديگر نزديكان وى جعفر بن احمد بن متيل بود . بسيارى از بزرگان شيعه بر اين باور بودند كه وى به جانشينى ابو جعفر تعيين خواهد شد . روايتى حاكى از اين است كه مردم در برابر اموالى كه به وكلا مىدادند ، قبوضى از آنان دريافت مىكردند . ولى از نايب خاص هرگز قبض و سندى مطالبه نمىشد . بنابراين وقتى كه ابو جعفر نيابت خاص حسين بن روح را اعلام كرد ، دستور داد تا از وى درخواست قبض نشود . « 2 » وكلايى در اهواز ، سامرا ، مصر ، حجاز ، يمن و نيز در مناطقى از ايران مانند خراسان ، رى ، قم و . . . بودند كه اخبار آنها به طور جسته و گريخته دربارهء مسائل و موضوعات ديگرى در كتاب « الغيبهء » طوسى و « كمال الدين » صدوق آمده است . د : مخفى نگاه داشتن امام زمان عليه السّلام از روايتى چنين برمىآيد كه امام در عراق ، مكه و مدينه بوده و به نحوى زندگى مىكرده كه نايب خاص مىتوانسته با وى ملاقات كند . چنان كه گاهى از ميان اصحاب نيز كسانى مىتوانستند به حضور آن حضرت شرفياب شوند ؛ چنان كه درباره محمد بن احمد قطّان گذشت . همچنين زمانى كه ابو طاهر محمد بن على بن بلال در نيابت ابو جعفر عمرى دچار ترديد شد ، ابو جعفر او را به حضور امام برد تا خود از زبان آن حضرت نيابت او را بشنود و آنگاه در يك گردهمايى عمومى از وى اعتراف گرفت كه حضرت قائم - عجل الله تعالى فرجه الشريف - دستور فرموده شيعيان وجوه خود را به ابو جعفر تحويل دهند . « 3 » با تمام اين احوال ، پنهان نگاه داشتن امام عليه السّلام و مشخصات وى ، يكى از وظايف
--> ( 1 ) . الغيبه ، طوسى ، ص 225 ( 2 ) . همان ، صص 225 - 226 ( 3 ) . الغيبه ، طوسى ، ص 26 ، به نقل از تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ، ص 166